نکات مهم زیست دوازدهم فصل سوم

انواع صفات در فصل سوم زیست‌شناسی دوازدهم

برای یک صفت مستقل از جنس، تک‌جایگاهی و با n آلل:

• تعداد ژنوتیپ‌های احتمالی در جمعیت دیپلوئیدها برابر است با n(n+1)/2n(n+1)/2n(n+1)/2.
• تعداد ژنوتیپ‌های خالص برابر با n است و تعداد ژنوتیپ‌های ناخالص برابر است با کل تعداد منهای n.

اگر تمامی آلل‌ها دارای هم‌توانی یا بارزیت ناقص باشند:

• تعداد ژنوتیپ‌ها برابر با تعداد فنوتیپ‌ها و برابر با n(n+1)/2n(n+1)/2n(n+1)/2 خواهد بود.

اگر برخی از آلل‌ها دارای رابطه بارز و نهفته باشند، برای یافتن تعداد فنوتیپ‌ها، می‌توان از تعداد ژنوتیپ‌ها تعداد فلش‌های ارتباطی بین آلل‌های بارز و نهفته را کم کرد:

• فرمول: n(n+1)/2−تعداد فلش‌هاn(n+1)/2 – \text{تعداد فلش‌ها}n(n+1)/2−تعداد فلش‌ها.

در زنبور نر و گیاهان، گامت‌ها حاصل میتوز هستند. در یک خانم، میوز باعث تولید یک تخمک (گامت) از یک سلول می‌شود. تعداد گامت‌ها برابر است با 2n2^n2n که n تعداد جفت آلل‌های ناخالص است.

یک سلول در هر میوز طبیعی، چهار یاخته از دو نوع تولید می‌کند. اگر سلول در مرحله پروفاز 1 یا مراحل قبل (اینترفاز) باشد، می‌تواند انواع مختلفی از آرایش تترادی و به تبع آن انواع گامت‌ها را تولید کند. اما اگر در مراحل متافاز 1، آنافاز 1 یا تلوفاز 1 باشد، تنها دو نوع گامت تولید خواهد کرد.

در صورتی که سلول در یکی از مراحل میوز 2 باشد، فقط یک نوع گامت تولید می‌شود. در فرد مبتلا به هموفیلی، اختلالی در تولید درپوش پلاکتی مشاهده نمی‌شود.

در صفات وابسته به جنس، تنها افراد مؤنث که دارای دو کروموزوم X هستند می‌توانند ناخالص باشند. ژنوتیپ تمامی مارهای حاصل از بکرزایی خالص است. زنبور نر هایپلوئید است و گامت‌های آن حاصل میتوز هستند، بنابراین هر زنبور نر تنها یک نوع گامت تولید می‌کند.

انواع ژنوتیپ‌های ممکن برای زنبورهای نر حاصل از بکرزایی برابر با انواع گامت‌های ملکه است. هرگاه فردی ناقل باشد، به این معنی است که صفت نهفته است. اگر مردی ناقل باشد، صفت مستقل از جنس نهفته است.

اگر پدر و مادری سالم، فرزندی بیمار داشته باشند، الگوی بیماری نهفته است و اگر فرزند بیمار دختر باشد، صفت مستقل از جنس نهفته است. Conversely, اگر پدر و مادر هر دو بیمار باشند و فرزند سالم داشته باشند، الگوی بیماری بارز است. در صورتی که پدر و مادر بیمار دارای دختری سالم باشند، این الگو حتماً مستقل از جنس بارز خواهد بود.

سلول‌های دو هسته‌ای برای تمامی صفات خالص هستند. برای نمونه، ژنوتیپ تخم‌زا AbCde به ژنوتیپ دو هسته‌ای AAbbCCddee تبدیل می‌شود. همچنین، ژنوتیپ دو هسته‌ای AAbbCC به ژنوتیپ تخم‌زا AbC معادل است.