نکات مهم زیست دهم فصل سوم

نکات مهم این فصل

ویژگی‌های تنفس در جانوران

تنفس یکی از ویژگی‌های برجسته بسیاری از جانوران است. توجه داشته باشید که این ویژگی در تمامی جانداران وجود ندارد و “جانوران” را نباید با “جانداران” اشتباه گرفت.

ساز و کار دستگاه تنفس در انسان

عملکرد دستگاه تنفسی انسان به‌گونه‌ای است که خون تیره حاوی اکسیژن کمی است. یکی از نکات مهم فصل سوم زیست دهم، فعالیت صفحه ۳۵ است. در این فعالیت، حباب‌های هوا در ظرف ب هنگام دم و در ظرف الف در زمان بازدم مشاهده می‌شود.

در نای، برخی سلول‌های استوانه‌ای فاقد مژک به‌عنوان سلول‌های ترشحی فعالیت می‌کنند. همچنین، مژک‌های سلول‌های استوانه‌ای مژک‌دار در بینی به سمت پایین حرکت می‌کنند. در سقف حفره بینی، علاوه بر این سلول‌ها، نورون‌های مژک‌دار (گیرنده‌های بویایی) نیز وجود دارند.

نایژک‌ها دارای مخاط مژک‌دار بوده و بالای هر شش، در بالای دنده اول قرار دارد. نایژه اصلی که به شش چپ وارد می‌شود، طول بیشتری نسبت به نایژه اصلی شش راست دارد. در جلوی دو شاخه شدن نای، غده درون‌ریز تیموس قرار دارد و در بالای این دو شاخه، تهویه انجام می‌گیرد.

برخی از حبابک‌ها درون کیسه حبابکی وجود ندارند. در بین یاخته‌های دیواره حبابک، یاخته نوع دوم سنگ فرشی نیست، بلکه نوع پوششی است.

کربن مونوکسید

کربن مونوکسید می‌تواند تنفس بدن را به دو روش مختل کند:

۱. این گاز به محل اتصال اکسیژن در هموگلوبین متصل می‌شود و به‌راحتی جدا نمی‌شود.

۲. همچنین، واکنش انتقال الکترون به اکسیژن را در زنجیره انتقال الکترون در میتوکندری متوقف می‌کند. این نکته یکی از مباحث کنکوری زیست دهم و دوازدهم است.