نکات مهم زیست دهم فصل پنجم

نکات این فصل

ایستایی و کلیه

• کپسول کلیه: این کپسول غده فوق کلیه را احاطه نمی‌کند و جزء بخش قشری محسوب نمی‌شود. همچنین در کپسول بومن، ترشح و بازجذب انجام نمی‌شود.
• تشریح کلیه: ناحیه روشن‌تر کلیه لگنچه است.

تشکیل ادرار و تخلیه آن

• دفع بی‌کربنات: این عمل از طریق کاهش بازجذب صورت می‌گیرد، نه از طریق افزایش ترشح.
• نقش کبد: کبد با استفاده از مواد معدنی (مانند آمونیاک و CO2) ماده آلی (اوره) تولید می‌کند، که مشابه فرآیند فتوسنتز است و به فصل 6 زیست دوازدهم مرتبط می‌شود.

تنوع دفع و تنظیم اسمزی در جانداران

• پارامسی: این موجودات در آب شیرین زندگی می‌کنند.
• ماهیان غضروفی: این ماهیان می‌توانند از دستگاه گوارش برای تنظیم اسمزی استفاده کنند (از طریق غدد راست روده‌ای).
• حشرات: آن‌ها نیز می‌توانند از دستگاه گوارش برای تنظیم اسمزی بهره ببرند.
• ماهیان آب شیرین: این ماهیان ممکن است آب زیادی بنوشند، اما در کتاب ذکر شده که معمولاً آب زیادی نمی‌نوشند.
• دوزیستان: در آن‌ها بازجذب در مثانه مشاهده می‌شود.
• مجرای خروج ترشحات: این مجرا در بالای دهان قرار دارد.استاد حسین احمدی مدیر این مجموعه هستند که شما برای مشاوره با ایشان می توانید با شماره تماس های درج شده در صفحه تماس بگیرید.

مراحل فرآیند تشکیل ادرار:

1. تراوش
   • خروج مواد خوناب به استثنای پروتئین‌ها از کلافک.
   • عامل تراوش: فشار خون.
   • ورود مواد خارج شده از کلافک به کپسول بومن.
   • ساختار کپسول و کلافک برای تراوش مناسب است.
   • قطر سرخرگ آوران بیشتر از سرخرگ وابران است.

سازگاری کلافک:

• منافذ بزرگ در دیواره: وجود مویرگ‌های منفذدار.
• خروج مواد خوناب به خون: امکان‌پذیر است.
• عدم عبور پروتئین‌ها: به دلیل وجود غشای پایه مویرگ.

نکته: غشای پایه مویرگ کلافک حدود پنج برابر ضخیم‌تر از غشای پایه سایر مویرگ‌هاست. برای تراوش مناسب، فشار خون کافی درون کلافک باید وجود داشته باشد.

کپسول بومن:

• یاخته‌های دیواره بیرونی: از نوع پوششی سنگفرشی ساده هستند.
• یاخته‌های دیواره درونی: از نوع خاصی از یاخته‌های پوششی به نام پودوسیت تشکیل شده‌اند.

نکته: پودوسیت‌ها دارای رشته‌های کوتاه و پا مانندی هستند که اطراف مویرگ‌های کلافک را احاطه کرده و فاصله نفرون و شبکه مویرگی را کاهش می‌دهند.

بازجذب:

1. تعریف: فرایند بازگشت مواد مفید از مایع تراوش شده به خون.
2. چگونگی: یاخته‌های دیواره گردیزه، مواد مفید را از مواد تراوش شده جذب کرده و آن‌ها را در سمت دیگر خود (سمت خارج گردیزه) رها می‌کنند. این جذب توسط مویرگ دور لوله‌ای انجام می‌شود و مواد به خون وارد می‌شوند.
3. مکان: فرایند بازجذب از لوله پیچ خورده نزدیک آغاز می‌شود. یاخته‌های دیواره آن از جنس بافت پوششی مکعبی و ریزپرزدار هستند، که سطح جذب را افزایش می‌دهد.

با مطالعه این نکات، می‌توانید به درک بهتری از فصل پنجم زیست دهم دست یابید و آماده‌تر برای کنکور باشید.